Log in

Klik hier om in te loggen


Wachtwoord vergeten?

Nog geen inlog? Registreer nu
Om misbruik van dit formulier door spamrobots te voorkomen, vragen wij u hier het controlewoord stowa in te vullen!

Waarom nieuwe sanitatie?

Nog niet zo lang geleden werd ons huishoudelijke afvalwater simpelweg via eenvoudige riolen naar locaties buiten de stad getransporteerd en geloosd op het oppervlaktewater. Tegenwoordig bestaat het afvalwatersysteem uit een geavanceerd rioolstelsel dat het water naar grootschalige en van vele technische snufjes voorziene rioolwaterzuiveringsinstallaties leidt. De lozingen op het oppervlaktewater vanuit de waterketen zijn daardoor in de afgelopen decennia sterk verminderd en de kwaliteit van het oppervlaktewater is sterk verbeterd.

Resterende emissies uit de keten blijven (onder andere door steeds strengere eisen) echter wel een constante bron van zorg. Dit betreft niet alleen verontreiniging door fosfaten, nitraten, zware metalen en organische microverontreinigingen maar ook medicijnen en hormoonverstorende stoffen. Voortdurende vernieuwing en innovatie is daarom noodzakelijk. Daarbij ontstaat het gevoel dat we met de huidige centrale, grootschalige en end-off-pipe georiënteerde zuiveringstechnieken meer en meer het plafond van de mogelijkheden hebben bereikt.

Nieuwe sanitatie


Vanuit dat gegeven is een zoektocht gaande naar nieuwe sanitatieconcepten. Bij de zoektocht wordt vooral gekeken de mogelijkheden van een brongerichte en voor een deel ook decentrale benadering. Nieuwe sanitatieconcepten zullen een bijdrage moeten leveren aan de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water, zullen het energieverbruik moeten verminderen of zelfs energie opleveren en leiden wellicht tot de mogelijkheid grondstoffen terug te winnen.

Op de Saniwijzer vindt u nog veel meer informatie en achtergronden over nieuwe sanitatie.


Waarom nieuwe sanitatie?

Per persoon produceren we ongeveer 135 liter afvalwater per dag. Ontlasting en urine vormen slechts ongeveer 1 procent van al het afvalwater, maar zorgen wel voor het grootste deel van de vervuiling. Het kost de waterschappen – en dus de burgers – veel geld en energie om dit eruit te zuiveren. Per dag produceert iemand gemiddeld een liter urine. Hierin zitten, naast stikstof en fosfaat, vaak ook medicijnresten.

Bij traditionele toiletten wordt de urine vermengd met een grote hoeveelheid water. Medicijnen, zoals pijnstillers, antibiotica, bloedverdunners, antidepressiva en hormonen, zitten daardoor in relatief lage concentraties in het afvalwater en de huidige zuiveringsinstallaties slagen er niet in om al die stoffen eruit te halen. Onderzoek toont aan dat mannelijke vissen vrouwelijke kenmerken krijgen en vrouwelijke vissen onvruchtbaar worden. Ze zijn als het ware constant ‘aan de pil’. Een betere zuivering van het afvalwater is daarom wenselijk.

Een gescheiden inzameling van urine en fecaliën of een geconcentreerde inzameling van zwart water maken een betere zuivering mogelijk. Bovendien kunnen uit urine waardevolle stoffen worden gewonnen en uit ontlasting energie. Urine is, vanwege de stikstof, fosfaat en kalium die het bevat, een goede meststof, die eventueel rechtstreeks in de landbouw kan worden gebruikt. Maar het is ook beter mogelijk nutriënten eruit terug te winnen. We maken er dan kunstmest van, zoals struviet, een meststof bestaande uit stikstof, fosfaat en magnesium, die de nutriënten langzaam afgeeft aan de bodem.

Het transport en de zuivering van afvalwater uit het buitengebied kost veel energie. Lokale behandeling van het afvalwater in het buitengebied beperkt de transportkosten en de zuivering kan met eenvoudige natuurlijke systemen, zoals riet- of wilgenfilters, voor een deel beter maar in ieder geval met minder energiekosten plaats vinden. Daarbij is ook een samenwerking met de landbouw mogelijk, daarmee kan niet alleen een kostenbesparing worden verkregen ook organische stof en nutriënten kunnen ter beschikking komen van de landbouw waardoor de kringloop wordt gesloten.

Maatschappelijk gezien is er steeds meer behoefte om afvalwater lokaal te zuiveren en (zo mogelijk her te gebruiken). In veel duurzame wijken wordt nu al ervaring opgedaan kleinschalige zuiveringssystemen.


Technieken voor gescheiden inzamelen en verwerken van afvalwater(stromen)

Bij de ontwikkeling van nieuwe sanitatiesystemen wordt vooral gekeken naar technieken die uitgaan van een gescheiden inzameling en transport van afvalwater. Daarbij blijft de optie voor zowel decentrale als centrale afvalwaterbehandeling open. De te selecteren technieken hebben tot doel:

  • het milieu minder te belasten (en daardoor in het algemeen duurzamer te zijn) dan de nu gangbare concepten;
  • te leiden tot de laagst mogelijke maatschappelijke kosten voor een adequate afvalwaterverwerking;
  • te voldoen aan de nieuwe beleidsontwikkelingen met name wat betreft de Kaderrichtlijn water en het Nationaal Milieubeleidsplan.
Meer concreet gaat het daarbij om:
  • Vermindering van de emissies (N en P, hormonen, hormoonverstorende stoffen en medicijnresten, prioritaire stoffen en pathogenen);
  • Vermindering van het energieverbruik dan wel terugwinning van energie;
  • Hergebruik van grondstoffen (meststoffen, grondverbeteraar, water);
  • Vermindering van het gebruik van grondstoffen (water, chemicaliën);
  • Vermindering van de uitstoot van CO2.

Koepelgroep Nieuwe Sanitatie

De Koepelgroep is nauw betrokken bij deze zoektocht en streeft er naar impulsen te geven aan de verdere kennisontwikkeling en aan de implementatie van nieuwe sanitatiesystemen. Zij doet dat door kennis te bundelen en aan te geven welke leemten in kennis verdere implementatie in de weg staan. In de door de koepelgroep opgestelde strategienota “Anders omgaan met huishoudelijk afvalwater” is beschreven langs welke weg verdergaande kennisontwikkeling en implementatie van technologie mogelijk is. Daarbij wordt gezocht naar een afvalwatersysteem dat tegen de laagste kosten het hoogste zuiveringsrendement levert waarbij afvalstoffen meer dan in het verleden als grondstoffen worden benut en kleinschalige technieken het systeem meer flexibel maken. Anders omgaan met afvalwater betekent dat alternatieven worden gezocht voor de huidige “conventionele” manier van afvalwaterverwerking.